همچنين آل نهيك يكى ديگر از خاندان‌هاى بزرگ شيعى در كوفه بودند كه عبد الله بن محمد و عبد الرحمن سمرى از آنان هستند . « 1 » در مساجد كوفه به‌ويژه مسجد جامع كوفه احاديث ائمهء اطهار عليهم السّلام تدريس مىشد . حسن بن على وشّاء - از اصحاب امام رضا عليه السّلام - مىگويد : « در مسجد كوفه نهصد نفر را ديدم كه همه از امام صادق عليه السّلام نقل حديث مىكردند » . « 2 » بصره بصره شهرى است كه مسلمانان آن را ، هم‌زمان با كوفه ، در سال 17 هجرى بنيان گذاشتند . « 3 » اگرچه مردم بصره به سبب حمايت از عايشه ، طلحه و زبير به روحيهء عثمانى شهرت داشتند ، در همان زمان كه سپاه جمل در بصره بودند ، شيعيان امير المومنين نيز در آن‌جا مىزيستند و پيش از اين‌كه امير مومنان به بصره برسد ، شيعيان آن جناب با آنان جنگيدند و تعداد زيادى از آنها به فيض شهادت نائل آمدند ؛ چنان‌كه شيخ مفيد نقل كرده كه فقط از عبد القيس پانصد نفر از شيعيان على عليه السّلام شهيد شدند « 4 » ؛ به نقل بلاذرى سه هزار نفر از شيعيان ربيعه هم در ذى قار به حضرت پيوستند « 5 » ؛ بعد از جنگ جمل نيز باوجود تمايل عثمانى در بصره شيعيان زيادى در آن مىزيستند ؛ از اين‌رو هنگامىكه معاويه ، ابن حضرمى را براى ايجاد آشوب به آن‌جا مىفرستد ، به او مىسپارد كه عده‌اى از مردم بصره شيعه هستند و او را از برخى قبايل چون ربيعه برحذر مىدارد با اين حال عثمانيان در آن‌جا زياد بودند و اگر على عليه السّلام از كوفه نيرو نمىفرستاد ، با فتنه‌انگيزىهاى ابن حضرمى بصره بوسيلهء عثمانىها سقوط كرده بود . « 6 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 232 . ( 2 ) . همان ، ص 39 و 40 . ( 3 ) . ياقوت حموى ، شهاب الدين ابى عبد الله . معجم البلدان ، دار احياء التراث العربى ، بيروت ، ط اول ، 1417 ه ، ج 2 ، ص 340 . ( 4 ) . شيخ مفيد . الجمل ، مكتب الاعلام الاسلامى ، مركز النشر ، قم ، 1416 ه ، ص 279 . ( 5 ) . انساب الاشراف ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1394 ه ، ج 2 ، ص 237 . ( 6 ) . ثقفى كوفى ، ابراهيم بن محمد . الغارات . ترجمه محمد باقر كمره‌اى ، فرهنگ اسلام ، ص 166 .